{"id":132,"date":"2026-05-13T15:28:18","date_gmt":"2026-05-13T15:28:18","guid":{"rendered":"https:\/\/prizmamedium.com\/?p=132"},"modified":"2026-05-13T16:47:09","modified_gmt":"2026-05-13T16:47:09","slug":"ekofeminizmi-mbi-te-perbashketat-e-padrejtesive-shoqerore-e-ekologjike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prizmamedium.com\/tr\/ekofeminizmi-mbi-te-perbashketat-e-padrejtesive-shoqerore-e-ekologjike\/","title":{"rendered":"Ekofeminizmi: Mbi t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebtat e padrejt\u00ebsive shoq\u00ebrore e ekologjike"},"content":{"rendered":"
4\u20135 minuta<\/div>\n\n\n

Shkat\u00ebrrimi i natyr\u00ebs dhe padrejt\u00ebsia sociale e kan\u00eb nj\u00eb shkaktar t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt – mendimin hierarkik. Ne kemi tendenc\u00eb t`i zb\u00ebrthejm\u00eb diferencat n\u00eb nj\u00eb hierarki vlerash – t`i vendosim disa kategori “lart” dhe t\u00eb mendojm\u00eb p\u00ebr to si superiore dhe disa kategori tjera “posht\u00eb” e t`i shohim si inferiore. K\u00ebshtu i kthehemi ides\u00eb q\u00eb nj\u00eb kategori duhet t\u00eb dominoj\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr: qeniet njer\u00ebzore q\u00eb e dominojn\u00eb dhe eksploatojn\u00eb bot\u00ebn jo-njer\u00ebzore, burrat q\u00eb dominojn\u00eb grat\u00eb \u2013 \u00ebsht\u00eb ky problemi q\u00eb \u00e7on tek t\u00eb dyja, tek padrejt\u00ebsia sociale dhe shkat\u00ebrrimi i natyr\u00ebs. Andaj, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ta adresojm\u00eb shkat\u00ebrrimin e mjedisit, neve na duhet t\u00eb sfidojm\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn hierarkike t\u00eb t\u00eb menduarit. Feministet ambientaliste argumentojn\u00eb se ne nuk mund t\u00eb eliminojm\u00eb seksizmin dhe dominimin e nj\u00eb kategorie t\u00eb njer\u00ebzve mbi nj\u00eb kategori tjet\u00ebr pa p\u00ebrpjekjen p\u00ebr t\u2019i eliminuar t\u00eb gjitha format e dominimit, duke p\u00ebrfshir\u00eb dominimin e njer\u00ebzve mbi natyr\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n

Filozofia ekofeministe na m\u00ebson t\u00eb k\u00ebrkojm\u00eb arsyen e padrejt\u00ebsive ekologjike duke u nisur nga t\u00eb kuptuarit ton\u00eb t\u00eb padrejt\u00ebsive sociale. Si dhe kur diskutojm\u00eb p\u00ebr natyr\u00ebn dhe eksploatimin e saj, \u00e7\u00ebshtjet q\u00eb mendimtaret feministe i shtyjn\u00eb p\u00ebrpara kalojn\u00eb p\u00ebrtej persiatjeve se n\u00eb \u00e7far\u00eb m\u00ebnyra po shkat\u00ebrrohet natyra dhe k\u00ebrkojn\u00eb arsyen se pse po ndodh kjo. Nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb vet\u00ebm me numrin e pem\u00ebve q\u00eb i kemi humbur, por PSE i kemi humbur ato, si i kemi humbur dhe kush e mban\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb?\u201d, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga \u00e7\u00ebshtjet q\u00eb thekson nj\u00eb nga perspektivat ekofeministe, \u201cEkologjia e Thell\u00eb\u201d, e cila nd\u00ebr t\u00eb tjera niset nga parimi se ashtu si njer\u00ebzimi, e gjith\u00eb bota e gjall\u00eb ka t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb jetoj\u00eb dhe zhvillohet. Toka \u00ebsht\u00eb nj\u00eb krijes\u00eb e gjall\u00eb, dhe njer\u00ebzit jan\u00eb vet\u00ebm pjes\u00eb e k\u00ebtij ekosistemi.<\/p>\n\n\n\n

Ekofeminizmi konsiderohet si teori e re n\u00eb teorit\u00eb feministe, e cila po vazhdon t\u00eb zhvillohet tutje sidomos p\u00ebrkrah\u00eb ndryshimeve dhe diskutimeve q\u00eb po ndodhin n\u00eb bot\u00eb n\u00eb lidhje me shkat\u00ebrrimin dhe p\u00ebrpjekjet p\u00ebr mbrojtje t\u00eb natyr\u00ebs. Ajo q\u00eb ekofeminizmi e sfidon \u00ebsht\u00eb pik\u00ebpamja antropocentrike e cila bazohet n\u00eb besimin se njer\u00ebzit jan\u00eb entiteti m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb univers. Nisur nga kjo pik\u00ebpamje, civilizmi yn\u00eb nd\u00ebrtohet mbi piramidat e shtypjes dhe ne priremi p\u00ebr t\u00eb shohim bot\u00ebn t\u00eb ndar\u00eb n\u00eb kategori q\u00eb dominojn\u00eb dhe kategori q\u00eb duhet dominuar, kjo pastaj \u00e7on n\u00eb seksiz\u00ebm dhe padrejt\u00ebsi mjedisore. <\/p>\n\n\n\n

P\u00ebrderisa feminizmi si ideologji, l\u00ebvizje politike, e filozofi, analizon, dekonstrukton dhe sifdon shtypjen sociale q\u00eb ndodh ndaj grave t\u00eb bazuar n\u00eb identitetin e tyre gjinor, seksizmin; ekofeminizmi duke ndjekur t\u00eb menduarit feminist mbi shtypjen, analizon dhe sfidon shkat\u00ebrrimin e natyr\u00ebs si rezultat i raporteve shtyp\u00ebse q\u00eb njer\u00ebzit krijojn\u00eb mes vete dhe me natyr\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n

Shkat\u00ebrrimi i natyr\u00ebs dhe padrejt\u00ebsia sociale e kan\u00eb nj\u00eb shkaktar t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt \u2013 mendimin hierarkik. Ne kemi tendenc\u00eb t`i zb\u00ebrthejm\u00eb diferencat n\u00eb nj\u00eb hierarki vlerash \u2013 t`i vendosim disa kategori \u201clart\u201d dhe t\u00eb mendojm\u00eb p\u00ebr to si superiore dhe disa kategori tjera \u201cposht\u00eb\u201d e t`i shohim si inferiore. K\u00ebshtu i kthehemi ides\u00eb q\u00eb nj\u00eb kategori duhet t\u00eb dominoj\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr: qeniet njer\u00ebzore q\u00eb e dominojn\u00eb dhe eksploatojn\u00eb bot\u00ebn jo-njer\u00ebzore, burrat q\u00eb dominojn\u00eb grat\u00eb \u2013 \u00ebsht\u00eb ky problemi q\u00eb \u00e7on tek t\u00eb dyja, tek padrejt\u00ebsia sociale dhe shkat\u00ebrrimi i natyr\u00ebs. Andaj, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ta adresojm\u00eb shkat\u00ebrrimin e mjedisit, neve na duhet t\u00eb sfidojm\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn hierarkike t\u00eb t\u00eb menduarit. Feministet ambientaliste argumentojn\u00eb se ne nuk mund t\u00eb eliminojm\u00eb seksizmin dhe dominimin e nj\u00eb kategorie t\u00eb njer\u00ebzve mbi nj\u00eb kategori tjet\u00ebr pa p\u00ebrpjekjen p\u00ebr t\u2019i eliminuar t\u00eb gjitha format e dominimit, duke p\u00ebrfshir\u00eb dominimin e njer\u00ebzve mbi natyr\u00ebn. <\/p>\n\n\n\n

Disa kritika ndaj ekofeminizmit v\u00ebn\u00eb n\u00eb dyshim theksin mbi shtypjen gjinore dhe jo format tjera t\u00eb shtypjes, si racizmi, klasizmi, e k\u00ebshtu me radh\u00eb. Megjithat\u00eb, teoricientja feministe Karen Warren n\u00eb librin e saj \u201cFilozofia Ekofeministe\u201d shpjegon se duke pasur n\u00eb theks grat\u00eb, mund t\u00eb ekspozohen tiparet e sistemeve t\u00eb nd\u00ebrlidhura t\u00eb dominimit njer\u00ebzor. Disa nga qasjet apo pozicionet e ekofeminizmit sipas Warren jan\u00eb: nd\u00ebrlidhja historike, konceptuale, socio-ekonomike, gjuh\u00ebsore, simbolike dhe letrare, shpirt\u00ebrore dhe fetare, epistemologjike, politike dhe etike. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, n\u00ebse e mendojm\u00eb feminizmin si t\u00eb nd\u00ebrthurur dhe rrjedhimisht edhe ekofeminizmin si t\u00eb nd\u00ebrthurur, nuk kemi zgjidhje tjet\u00ebr pos ta mendojm\u00eb ekofeminizmin n\u00eb nd\u00ebrlidhje me \u00e7do kategori sociale apo identitet tjet\u00ebr, korniza analitike e nd\u00ebrthurjes \u00ebsht\u00eb e pandashme prej feminizmit dhe rrjedhimisht e pandashme edhe nga ekofeminizmi si rrym\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb.  <\/p>\n\n\n\n

Ekofeminizmi adreson paralelet n\u00eb mes t\u00eb eksploatimit t\u00eb natyr\u00ebs dhe shtypjes s\u00eb grave q\u00eb nisen nga e njejta premis\u00eb \u2013 natyra dhe grat\u00eb konsiderohen si kategori q\u00eb duhen dominuar dhe n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb atyre q\u00eb dominojn\u00eb. Sipas Ariel Salleh, t\u00eb dyja, natyra dhe grat\u00eb shihen si resurse \u2013 \u201cdominimi i grave dhe i trupave t\u00eb grave n\u00eb nj\u00eb sistem kapitalist patriarkal \u00ebsht\u00eb identik dhe i nd\u00ebrlidhur me dominimin dhe eksploatimin e natyr\u00ebs.\u201d <\/p>\n\n\n\n

Nisur nga kjo, ashtu si\u00e7 argumenton Karen Warren: \u201cNatyra \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtje feministe\u201d, dhe si e till\u00eb, shkat\u00ebrrimi i saj si problem i krijuar nga ne njer\u00ebzit, k\u00ebrkon p\u00ebrgjigje feministe.<\/p>\n\n\n\n

\u270e Mirishahe Syla<\/p>\n\n\n

\"Prizma<\/a><\/div>\n\n\n
\n\n\n\n

Ky editorial \u00ebsht\u00eb prodhuar me mb\u00ebshtjetjen financiare t\u00eb Fondacionit t\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr Shoq\u00ebri t\u00eb Hapur. Pik\u00ebpamjet e shprehura n\u00eb k\u00ebt\u00eb publikim jan\u00eb t\u00eb Shoqat\u00ebs Media e Prizrenit dhe n\u00eb asnj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb nuk mund t\u00eb konsiderohen si q\u00ebndrim i Fondacionit t\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr Shoq\u00ebri t\u00eb Hapur.<\/sub><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Shkat\u00ebrrimi i natyr\u00ebs dhe padrejt\u00ebsia sociale e kan\u00eb nj\u00eb shkaktar t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt – mendimin hierarkik. Ne kemi tendenc\u00eb t`i zb\u00ebrthejm\u00eb diferencat n\u00eb nj\u00eb hierarki vlerash – t`i vendosim disa kategori “lart” dhe t\u00eb mendojm\u00eb p\u00ebr […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":133,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[4],"tags":[66,68,67],"class_list":["post-132","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gaia","tag-ekofeminizmi","tag-ekologjike","tag-shoqerore","entry-card--square"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/prizmamedium.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/PamelaWeb_BW-edited_719x1024-1-edited.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prizmamedium.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prizmamedium.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prizmamedium.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizmamedium.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizmamedium.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=132"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/prizmamedium.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":138,"href":"https:\/\/prizmamedium.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132\/revisions\/138"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prizmamedium.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/133"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prizmamedium.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizmamedium.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prizmamedium.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}